Taahhütten
Otomasyona.
Güvenli, Ölçülü, Kalıcı.

Yükleri, kabloları ve koruma elemanlarını uygulamadan önce belirler. Sahada fark edilen her hata söküm, malzeme ve zaman olarak geri döner.

SAHADASistemi kablo döşemeden önce kâğıt üzerinde çalıştırıyoruz.

Hayır. Onay, projenin yalnızca bir çıktısıdır. Asıl değeri; yük dengesinin, gerilim düşümünün, seçiciliğin ve genişleme payının sahaya çıkmadan çözülmesidir.

SAHADAProjeyi uygulama için çiziyoruz; KCETAŞ süreçlerini de doğrudan takip ediyoruz.

Hangi cihazların aynı anda çalışacağını, toplam gücü ve faz dağılımını belirler. Yanlışı ya gereksiz pahalı bir sistem ya da sürekli atan sigortalar demektir.

SAHADAEşzamanlılığı kullanım senaryonuza göre belirliyoruz; ezbere katsayı kullanmıyoruz.

Sürekli atan sigortalar, ısınan hatlar, fazlar arası dengesizlik ve sonradan eklenen cihazlar için yer kalmaması. Çoğu, duvar kapandıktan sonra ancak kırarak düzelir.

SAHADAProjesiz tesisatları da yerinde inceliyoruz; ölçüm ve raporlama ayrı hizmettir.

Tek hat şeması, kat planları üzerinde tesisat çizimi, yük ve kesit hesapları, kısa devre ve gerilim düşümü hesapları, topraklama detayı ve malzeme listesi.

SAHADAUygulama sırasında değişen detayları projeye işliyoruz.

Dört koruma birlikte çalışır: aşırı yük kabloyu, kısa devre koruması tesisi yangından, kaçak akım insanı, aşırı gerilim cihazları korur. Hepsinin temeli topraklama ve eşpotansiyel bağlantıdır.

SAHADAHer katmanı ayrı ayrı planlıyoruz.

Sigorta kabloyu aşırı akıma karşı korur; insan vücudundan geçen birkaç on miliamperlik akımı algılamaz. Bu akımı algılayıp devreyi kesen cihaz kaçak akım rölesidir (RCD).

SAHADAPriz, ıslak hacim ve dış mekân devrelerinde 30 mA RCD'yi standart uyguluyoruz.

Yıldırım ve şebeke darbeleri kombi kartı, inverter ve elektronik cihazları tek seferde bozabilir. Parafudr darbeyi toprağa yönlendirir; bunun için iyi topraklama ve kısa bağlantı gerekir.

SAHADAParafudrü bina tipi ve korunacak ekipmana göre seçiyoruz.

Koruma elemanlarının maliyetteki payı küçüktür; eksikliklerinin bedeli yangın, cihaz ya da can kaybı olabilir.

SAHADAMaliyet düşecekse koruma elemanlarından değil, güzergâh ve alternatif üründen düşer.

Sigorta; akım, kesme kapasitesi, kutup sayısı, karakteristik ve sistem tipine göre seçilir. Aynı “16 A” yazan iki sigorta aynı devrede çok farklı davranabilir.

SAHADAYalnızca ampere değil, çalışma koşuluna ve korunan ekipmana bakıyoruz.

Aynı etiketli iki ürün; kesme kapasitesi, kontak malzemesi, belge ve ömür bakımından farklıdır. Fark ilk arızada ortaya çıkar.

SAHADABelgeli ürünlerle çalışıyoruz.

Şaltta Legrand, Siemens, Schneider Electric; montaj ürünlerinde Viko, Ovivo, Cata gibi markaları tercih ediyoruz.

SAHADAMarka yetmez; aynı markanın serileri farklıdır. Seriyi de devreye göre seçiyoruz.

Proje bedeli toplam maliyetin küçük bir kısmıdır. Doğru hesap; gereksiz kesit, fazla malzeme, yeniden yapılan iş ve arızadan kazandırır. Çoğu işte bu tasarruf proje bedelini karşılar.

SAHADATeklifte proje bedeli ayrı kalemdir.

Kâğıt üzerindeyken. Projede bir hattı değiştirmek dakikalar sürer; sıvadan sonra kırma ve tamir, işletmede üretim kaybı demektir.

SAHADAKararların çoğunu proje aşamasında sizinle birlikte veriyoruz.

Kalemleri yan yana koyun: kablo kesiti, kesme kapasitesi, RCD sayısı ve tipi, topraklama yöntemi, ölçümün dahil olup olmadığı. Fiyat farkı çoğu zaman bunlardan birindedir.

SAHADAElinizdeki teklifi kalem kalem değerlendirebiliriz.

Akım kapasitesi, döşeme şekli, ortam sıcaklığı, gruplama ve gerilim düşümü birlikte hesaplanır. “2,5'luk yeter” hesap değil, alışkanlıktır.

SAHADAKesiti sigortayla birlikte seçiyoruz; biri diğerini korumak zorundadır.

Ib devrenin akımı, In sigortanın anma akımı, Iz kablonun o koşulda taşıyabileceği akımdır. Sigorta yükü taşıyacak kadar büyük, kabloyu koruyacak kadar küçük olmalı.

SAHADAProjelendirdiğimiz devrelerde bu koşulu kontrol ediyoruz.

Uzun hatta gerilim düşer: motor ısınır, aydınlatma titrer, cihaz verimi düşer. Yönetmelik aydınlatma ve kuvvet hatları için ayrı sınır koyar.

SAHADAUzun hatta kesiti gerilim düşümüne göre seçiyoruz, gereksiz büyütmüyoruz.

Alüminyum ucuzdur ama daha büyük kesit ve uygun klemens ister. Uzun beslemede ekonomik olabilir; iç tesisatta bakır tercih edilir.

SAHADABesleme hatlarında ikisini maliyet ve güvenlikle karşılaştırıyoruz.

Kutup sayısı, kaç iletkenin birlikte ayrıldığını gösterir. 1P fazı, 1P+N faz ve nötrü, 3P üç fazı, 4P üç faz ve nötrü ayırır.

SAHADAAmpere değil, hangi iletkenleri ayırdığına da bakıyoruz.

Bazı sistemlerde ve bakımda nötr de tehlikeli potansiyel taşıyabilir. Yalnız fazı kesmek devreyi enerjisiz yapmaz.

SAHADAKutup seçimini sistem tipine (TT, TN-S, TN-C-S) göre yapıyoruz.

Bir faz açınca motor iki fazla zorlanır, ısınır, sargı yanabilir. Üç faz birlikte açmalıdır.

SAHADAMotor devrelerinde 3P koruma ve faz koruma rölesiyle çalışıyoruz.

Karakteristik ve anma akımı (C16), kesme kapasitesi (çerçevedeki 6000 = 6 kA), enerji sınırlama sınıfı (karedeki 3), gerilim ve standart. Okunmadan yapılan seçim tahmindir.

SAHADATeklifte koruma elemanlarının bu değerlerini belirtiyoruz.

Hayır. Kesit, yük tipi ve karakteristik birlikte seçilir. Yanlış karakteristik ya gereksiz açma ya da arızada geç açma demektir.

SAHADAAydınlatma, priz, klima ve motor devrelerini ayrı değerlendiriyoruz.

MCB son devrelerde kullanılır. TMŞ ana dağıtımda yüksek akım ve ayarlı koruma sunar. Buşonlu ve NH sigortalar eriyen elemanla çalışır, kesme kapasiteleri çok yüksektir.

SAHADAHer pano seviyesinin cihazını seçicilikle birlikte belirliyoruz.

30 mA hayat korumasıdır; insandan geçen tehlikeli akımı algılar. 300 mA ana girişte yangın koruması içindir; insanı korumaz.

SAHADAPriz, ıslak hacim ve dış mekânda 30 mA, gerekirse ana girişte 300 mA seçicili RCD kullanıyoruz.

Tip, rölenin algıladığı kaçak akım biçimini gösterir. Çamaşır makinesi, inverterli klima ve LED sürücü, AC tipin algılayamadığı kaçak akım üretebilir.

SAHADAYükü görmeden RCD tipi seçmiyoruz.

Nemli hat, bozuk yalıtım, nötr-toprak karışıklığı ya da tek röleye çok devre. Sorun çoğu zaman röle değil, tesisattır.

SAHADASebebi buluyoruz; röleyi iptal etmek çözüm değildir.

Rölenin mekanik çalışmasını kontrol eder. Üretici önerisiyle düzenli basılmalı; açmıyorsa röle değişmeli.

SAHADATeslimde test butonunun kullanımını gösteriyoruz.

Bitişik kablolar birbirini ısıtır, taşıma kapasitesi düşer. IEC 60364-5-52'ye göre 9 devrelik sık demette yaklaşık yarıya iner.

SAHADAGruplamayı kesit hesabına katıyor, kabloları aralıklı döşüyoruz.

Gevşek klemens, yüksek temas direnci ve ısınma demektir; pano ısınmasının yaygın sebebidir.

SAHADABağlantıları üretici torkuyla sıkıyoruz.

Etiketsiz ve sıkışık panoda arıza bulmak saatler alır; havasız pano ısınır, cihaz ömrü kısalır.

SAHADAHer çıkışı etiketliyor, pano içinde boşluk ve genişleme payı bırakıyoruz.

Bağlantı gevşer, yalıtım yaşlanır, yük değişir. Periyodik ölçüm arızayı oluşmadan gösterir; işyerlerinde yasal zorunluluktur.

SAHADAPeriyodik kontrolde ölçümleri kaydedip bir sonrakiyle karşılaştırıyoruz.

Kompanzasyon değişen yüke uymazsa reaktif sınır aşılır, faturaya ceza yansır.

SAHADAÖmer Emine Akın Anadolu Lisesi'nde kompanzasyonu yeniden düzenledik; ceza ödemeleri sona erdi.

Bugüne yetecek pano, yarın eklenecek klima ya da şarj istasyonu için sökülür. Yedek hat ve pano boşluğu ilk günde ucuzdur.

SAHADAProjede gelecekteki yükleri soruyor ve yer ayırıyoruz.

Koruma cihazının kesme kapasitesi, bulunduğu noktadaki kısa devre akımından küçük olamaz. Bu akım bilinmeden seçim yapılamaz.

SAHADACihazı pano noktasındaki kısa devre akımına göre seçiyoruz.

Cihaz akımı kesemeyebilir; kontak kaynar, ark ve yangın riski oluşur. Koruma en gerekli anda devre dışı kalır.

SAHADAKesme kapasitesinden tasarruf etmiyoruz.

Kaynağa yaklaştıkça empedans azalır, kısa devre akımı yükselir. Konutta 6 kA yeterken trafoya yakın ana panoda 25 kA ve üzeri gerekebilir.

SAHADAAynı binada ana pano ve son devre için farklı sınıf seçiyoruz.

Arızada yalnızca en yakın koruma cihazının açmasıdır. Seçicilik yoksa bir prizdeki kısa devre ana şalteri attırabilir.

SAHADAÜst ve alt cihazları üretici seçicilik tablosuyla eşleştiriyoruz.

Cihaz gövdesi gibi gerilim taşımaması gereken metal kısımları PE iletkeniyle toprağa bağlamaktır. Amaç, yalıtım hatasında akıma kontrollü bir dönüş yolu vermektir.

SAHADATopraklamayı koruma cihazıyla birlikte tek sistem olarak kuruyoruz.

Topraklama yoksa arızalı cihazın gövdesi gerilimde kalır. RCD varsa, akım ancak dokunan kişinin üzerinden toprağa akınca keser: koruma çalışır ama çarpılma yaşanır. RCD yoksa akımı kesen hiçbir şey yoktur. Doğru sistemde arıza akımı PE'den akar, koruma kimse dokunmadan keser.

SAHADATopraklama ölçümü ve raporlaması ayrı bir hizmettir.

Hayır. PE sürekliliği, eşpotansiyel bağlantı, döngü empedansı ve koruma koordinasyonu da birlikte değerlendirilir.

SAHADATopraklamayı koruma cihazları ve tesisatla birlikte değerlendiriyoruz.

Yeni binalarda betondan önce temele konan galvaniz şerittir. Kararlı ve uzun ömürlüdür; sonradan yapılamaz.

SAHADATemel topraklamasını betondan önce yapıyoruz.

Temel topraklaması olmayan yapılarda kazık ya da bina çevresine gömülen şerit kullanılır. Toprak, nem ve mevsim direnci etkiler.

SAHADAKazık sayısı ve yeri, toprak koşullarına göre belirlenir.

Su ve gaz boruları, metal konstrüksiyon gibi parçaların aynı potansiyele bağlanmasıdır. Arızada iki metal yüzey arasında tehlikeli gerilim farkını önler.

SAHADABanyo ve tesisat girişlerinde eşpotansiyel bağlantıyı ayrıca kontrol ediyoruz.

TT'de tesis kendi elektroduna bağlıdır ve RCD belirleyicidir; TN'de koruma iletkeni kaynağın topraklamasına bağlıdır. Sistem tipi, koruma cihazını belirler.

SAHADATesisinizin sistem tipini tespit etmeden koruma cihazı seçmiyoruz.

Paratonerin kendi topraklaması vardır; diğer topraklamalarla tek sistemde uygun şekilde birleştirilmesi önerilir. Kopuk ya da yanlış bağlı paratoner risk oluşturur.

SAHADAParatoner ve tesisat topraklamasını birlikte değerlendiriyoruz.